رهنگاران/ مریم ابراهیمی، بانوی پژوهشگر برجسته گیلانی، با رویکردی علمی و دغدغهمند، در نظر دارد مفهوم توسعه را در قالب عدالت اجتماعی بازتعریف کند و تلاش دارد با پژوهش حرفهای و راهکارمحور، شفت محرومترین شهر ایران را از چاله محرومیت در آورد. توسعه، زمانی معنا مییابد که تمام اقشار جامعه از ثمرات آن بهرهمند شوند و فرصتها نه درگروهی انحصاری و خاص، بلکه در دسترس عموم مردم قرار گیرد.
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی رهنگاران-فاطمه لطیفی؛ اینروزها که همه غرق روزمرگیها و دل مشغولیهای خویش هستند و فشارهای اقتصادی و معیشتی از یک سو و چالشهای روانی و آسیبهای اجتماعی و فرهنگی از سوی دیگر، سبب شده تا افراد کمتر به فکر دیگری باشند، حتی از بستگان و نزدیکان خانواده، چه رسد به فکر محله و شهر خویش؛ اما در همین حوالی یک بانویی را میشناسم که تمام وقتش را وقف توسعه و عمران شهر و منطقه کرده است.
این عنوانِ سخیف، برازنده «شفت» نیست
در این گزارش خبری، سفری به یکی از محرومترین شهرهای گیلان و حتی کشور خواهیم کرد تا برایتان از بودنها و نبودنها بگویم و بنویسم.
شفت؛ شهری در میان سرسبزی و درختان انبوه و زیبایی کمنظیر، گویا بر خلاف ظاهری زیبا و آراسته، باطنی دردناک، محروم و پوسیده دارد.
شهری که بر اساس دادههای آماری به لحاظ زیرساخت و توسعه از جمله مناطق محروم و کم برخوردار کشور به شمار میرود و این عنوانِ سخیف، برازنده «شفت» نیست.
اما در دل همین روستای محروم و ستمدیده، بانویی از جنس جهاد و اندیشه برخاسته است تا تیشه بر ریشه محرومیتها بزند.
مریم ابراهیمی، پژوهشگر برجسته گیلانی، از جمله افرادی است که با رویکردی علمی و دغدغهمند، تلاش دارد مفهوم توسعه را در قالب عدالت اجتماعی بازتعریف کند. به اعتقاد این بانوی شفتی، توسعه زمانی معنا مییابد که تمام اقشار جامعه از ثمرات آن بهرهمند شوند و فرصتها نه درگروهی انحصاری و خاص، بلکه در دسترس عموم مردم قرار گیرد.
ابراهیمی که با پژوهشهای خود در حوزه عدالت اجتماعی، توانمندسازی زنان و توسعه پایدار شناخته میشود، باور دارد که شفت میتواند نمونهای موفق از تلفیق دانش بومی و سیاستگذاری علمی باشد. به عقیده او، توسعهای که از دل جامعه برخیزد، نهتنها ماندگارتر، بلکه مردمیتر است.
حضور این پژوهشگر در همایش ملی «در مسیر عدالت» به دعوت نهاد ریاستجمهوری و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، فرصتی فراهم آورد تا تجربیات محلی و دیدگاههای علمی او در سطح ملی مطرح شود؛ دیدگاههایی که بر پیوند عدالت با توسعه، شفافیت در توزیع منابع و مشارکت فعال مردم تأکید دارد.
شفت الگوی ملی توسعه پایدار و عدالتمحوری میشود
مریم ابراهیمی، پژوهشگر برتر گیلان و فارغالتحصیل مدیریت حرفهای و دیپلماسی اقتصادی از دانشگاه تهران، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری «رهنگاران» با اشاره به شاخصههای پایین توسعه در شفت، میگوید: شهرستان شفت با دارا بودن ظرفیتهای بینظیر طبیعی، صنعتی و انسانی، قابلیت تبدیل شدن به الگویی ملی در زمینه توسعه پایدار و عدالتمحور را دارد اما متأسفانه در ورطه محرومیت دست و پا میزند.
این پژوهشگر گیلانی معتقد است؛ توسعه زمانی معنا دارد که عدالت، توانمندسازی و مشارکت مردم در تصمیمسازیها در کنار هم پیش بروند.
این بانوی پژوهشگر و فعال حوزه مدیریت و دیپلماسی اقتصادی با تأکید بر ضرورت نگاه علمی به توسعه متوازن و عدالتمحور، گفته؛ حوزه پژوهشی اصلی من توانمندسازی و توازن عدالتمحوری است. سالهاست در پژوهشهایم بر این مسئله تمرکز دارم که چگونه سازمانها و مدیران میتوانند با نگاهی عدالتمحور، ظرفیتها و مهارتهای انسانی را افزایش دهند و محیطی پویا و منصفانه برای رشد همه افراد فراهم کنند.
ابراهیمی که فارغالتحصیل رشته کاردانی مدیریت بازرگانی و کارشناسی مدیریت حرفهای بوده و دوره DBA با گرایش دیپلماسی اقتصادی را در دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران گذرانده است، میگوید: پژوهش اگر به عرصه عمل نیاید، تأثیرگذاری واقعی ندارد. تلاش من این بوده که نتایج تحقیقاتم در حوزه مدیریت و عدالتمحوری بهصورت کاربردی در تصمیمگیریها و مدلهای مدیریتی سازمانها استفاده شود تا عدالت سازمانی نه بهعنوان شعار، بلکه بهعنوان راهبرد در رفتار مدیران نهادینه گردد.
وی که سابقه فعالیت در تجارت بینالملل و توسعه کسبوکارهای بینالمللی را نیز دارد، اضافه میکند: تجربه عملی من در تجارت جهانی باعث شد بتوانم پیوند میان پژوهشهای دانشگاهی و دنیای واقعی را بهتر درک کنم. به همین دلیل در طرحهای پژوهشیام همواره به بُعد اقتصادی توسعه، بهویژه در مناطق کمتر برخوردار، توجه داشتهام.
شفت؛ الگویی بومی برای توسعه پایدار
این پژوهشگر برتر گیلان، در تازهترین مقاله خود با عنوان «شفت؛ الگویی برای توسعه پایدار صنعتی، گردشگری و عدالت اجتماعی»، به بررسی ظرفیتهای شهرستان شفت پرداخته و مدلی جامع برای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی این منطقه ارائه داده است.
ابراهیمی همچنین در توضیح رویکرد پژوهش خود گفته: شفت یکی از شهرستانهای کمتر برخوردار اما با ظرفیتهای گسترده در استان گیلان است. این شهرستان دارای منابع طبیعی ارزشمند، جاذبههای تاریخی و فرهنگی و همچنین موقعیت جغرافیایی مناسب برای ایجاد تحول در عرصه صنعت، گردشگری و اشتغال است. هدف از این طرح پژوهشی، ارائه یک الگوی بومی و عدالتمحور برای توسعه پایدار منطقه است.
به گفته وی، در این پژوهش از روش تحلیلی- توصیهای استفاده شده و دادهها شامل اطلاعات جغرافیایی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی شهرستان بوده است. این مدل با بهرهگیری از مشاوره نخبگان محلی و بررسی نمونههای موفق سایر مناطق کشور طراحی شده تا قابلیت اجرا در سطح محلی و منطقهای را داشته باشد.
چهار محور کلیدی در توسعه عدالتمحور شفت
این بانوی پژوهشگر گیلانی به تبیین ساختار رویکرد پژوهش پرداخته و میگوید: طرح پیشنهادی من بر چهار محور اساسی بنا شده است؛ تقویت شهرک صنعتی و اشتغال محلی، توسعه گردشگری پایدار، تشکیل کارگروه نخبگان و پژوهشگران و راهاندازی پویش عدالت اجتماعی.
به گفته وی، تمرکز بر احیای شهرک صنعتی شفت و ایجاد کارگاههای نوآورانه بر پایه محصولات محلی است. این بخش میتواند فرصتهای شغلی تازهای برای جوانان ایجاد کند و مانع مهاجرت نیروی انسانی از روستاها به شهرهای بزرگ شود.
از دیدگاه این پژوهشگر گیلانی، در محور دوم یعنی توسعه گردشگری پایدار، شفت با جاذبههایی مانند قلعه رودخان، آبشارها و مناطق بکر طبیعی، ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به مقصد گردشگری پایدار دارد. معرفی علمی این جاذبهها، ایجاد مسیرهای طبیعتگردی و ساخت اقامتگاههای بومگردی میتواند هم به اقتصاد محلی کمک کند و هم باعث حفاظت از محیط زیست شود.
ابراهیمی میگوید؛ در محور سوم، کارگروه نخبگان و پژوهشگران پیشبینی شده است که متشکل از دانشگاهیان، فعالان اجتماعی و اقتصادی و مدیران محلی خواهد بود تا در زمینه شناسایی چالشها و ارائه راهحلهای علمی، نقش هماهنگکننده و مشورتی ایفا کنند.
به گفته او، محور چهارم با عنوان پویش عدالت اجتماعی، بر حمایت از اقشار آسیبپذیر، شفافیت در توزیع منابع و مشارکت مردم در طرحهای توسعه تأکید دارد.
عدالت، زیربنای توسعه پایدار
به اعتقاد این پژوهشگر گیلانی، عدالت اجتماعی و اقتصادی زیربنای هر نوع توسعه پایدار است. اگر جامعهای بخواهد به رشد واقعی برسد، باید فرصتهای برابر برای همه فراهم کند. عدالت نهتنها در حوزه توزیع منابع، بلکه در آموزش، اشتغال، و دسترسی به امکانات نیز باید رعایت شود.
وی نقش نخبگان و دانشگاهها در مسیر توسعه اثرگذار خوانده و میگوید: نخبگان محلی میتوانند موتور محرک توسعه باشند، به شرط آنکه فضای تصمیمسازی برایشان باز شود. ما باید دانش بومی را در کنار دانش علمی قرار دهیم تا الگوهای توسعه از دل نیازهای واقعی مردم بیرون بیاید.
به باور این پژوهشگر گیلانی، شهرستان شفت میتواند با برنامهریزی هوشمندانه، مشارکت اجتماعی و بهرهگیری از ظرفیتهای طبیعی و انسانی خود، به الگویی برای توسعه پایدار در شمال کشور تبدیل شود.
ابراهمیی گفته؛ اگر نگاه عدالتمحور و توانمندساز بر تصمیمات مدیریتی حاکم شود، میتوان همزمان اشتغال، رفاه و حفظ محیط زیست را در منطقه تقویت کرد. تجربه شفت میتواند سرآغازی برای بازتعریف مفهوم توسعه در سایر شهرستانهای کشور باشد.
- نویسنده : فاطمه لطیفی
- منبع خبر : پایگاه خبری رهنگاران
